آثار تاریخی شهرستان بهمئی

مقدمه : شهرستان بهمئی در جنوب غربی استان کهگیلویه و بویر احمد و در همسایگی استان خوزستان واقع شده است . این شهرستان در طرف مشرق به بخش لنده و از طرف شمال به باغملک و از طرف جنوب به بهبهان و از طرف مغرب به رامهرمز و از طرف جنوب غربی به امیدیه و آقاجری می رسد . امتداد رشته کوهای زاگرس ، واقع شدن در استان کهگیلویه و بویر احمد و در دل جلگه ی خوزستان ، شرایط متنوع جغرافیایی ، قومی و تاریخی را در این شهرستان به وجود آورده است . از لحاظ جغرافیایی می توان به موقعیت استراتژیک و نظامی و وجود دو قسمت سردسیر و گرمسیر و از لحاظ قومی می توان به زندگی دو قبیله از فرزندان عالی و از لحاظ تاریخی می توان به نقش این منطقه در تحولات سیاسی کهگیلویه و شورش سال 1302 هـ .ش و شورش سال 1316 هـ .ش اشاره کرد . از لحاظ باستانی نیز می توان به تنگه های باستانی سروک ،تنگ کپ وتنگ ماغر و قلعه باستانی نادر و آثار روستای کارند اشاره کرد که این مکانها آثار باستانی فراوانی را در خود جای داده اند .وجود رودخانه ها و دریاچه زیبای برم الوان جاذبه های خوبی به این شهرستان داده است .همچنین وجود امامزاده هایی مشهور در این منطقه زوار فراوانی را به این قسمت کشانده است . در حال حاضر شهرستان بهمئی دارای یک شهر به نام لیکک و دو بخش مرکزی و بهمئی گرمسیری و چهار دهستان و 171 روستا است که البته برخی از این روستا خالی از سکنه شده اند . جمعیت این شهرستان بر اساس آمار چند سال پیش در حدود 48200 نفر می باشد که جمعیت شهری در حدود 18504 نفر و جمعیت روستایی در حدود 29696 نفر می باشد . همچنین وجود معادن زیر زمینی و رو زمینی و چاههای نفت و زمینهای کشاورزی حاصلخیز موقعیت مناسبی را در این منطقه به وجود آورده است .ما در این مقاله کوتاه، آثار باستانی و زیبایی هاومکان های زیارتی این شهرستان را مورد بررسی قرار خواهیم داد . آثار باستانی ، زیباییها و مکانهای زیارتی شهرستان بهمئی . شهرستان بهمئی مثل دیگر مناطق جنوب غربی ایران سابقه ای طولانی دارد .در این شهرستان آثار باستانی فراوانی وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از : -سنگ نوشته هاوتصاویر تنگ سروک . -آثارتنگ کپ در ممبی -قلعه نادر (الناظر) -آثار روستای کارند -دریاچه ی برم الوان «سروهای خودروی سروک» -اماکن مذهبی در اینجا به بررسی این مناطق می پردازیم . 1- تنگ سروک : در شمال شرقی شهر لیکک تنگه ای وجود دارد که می توانیم آن را بهشت گمشده ی اشکانیان بنامیم . بعد از گذشتن از روستای گچ بلند وارد تنگه ای می شویم که به علت وجود سروهای کوچک و زیبا1 ، تنگ سروک نامیده می شود . در وسط این راه و نرسیده به سنگ نوشته ها یک راه سنگفرش قدیمی چشم مسافران را خیره می کند . بعد از گذشتن از این راه سنگفرش، در سمت راست یک سنگ نوشته وجود دارد که در آن نقش دو نفر ایستاده وجود دارد که دستهای راست خود را به طرف بالای تنگه کشیده اند . مثل اینکه این دو نفر مسافر ان را به طرف سنگهای بالا که نمایش هیبت و عظمت حکومت الیمایی2 واشکانی است 3راهنمایی می کنند.«شکل روبرو» «دومرد راهنما درسنگ اول تنگ سروک» بعد از طی مسافتی به دو سنگ بزرگ که رو در روی هم قرار دارند می رسیم . سنگ سمت راست (به شرطی که از پایین به طرف بالا حرکت کنیم ) سنگ اصلی و معروف به برد رستم و یا سنگ رستم است«شکل روبرو» در این سنگ نقوش فراوانی از قبیل شکار شیر یا حیوانات دیگری به دست پادشاه ، صحنه ی اهدای حلقه ی قدرت و یا تاجگذاری ، سربازان مسلح غیر مسلح که به نظم خاصی ایستاده اند و همچنین آتشگاه و نمایی از اهورامزدا وجود دارد . همچنین تخت شاه و تزئینات آن ، عقابهایی که به عنوان پایه های تخت هستند، برسم ، تزئینات اسب و لباس و شکل و قیافه ی سربازان ، کلاه و تزئینات سر و صورت و لباس شاه و یا حاکم و همچنین خطوطی به زبان آرامی یا پهلوی اشکانی وجود دارد1 در سنگ سوم2 که روبه روی سنگ اصلی قرار دارد«شکل روبرو» صحنه ی جنگ پادشاه و یا پهلوان و یا سرداری به نمایش گذاشته شده است که متأسفانه نیمی از آن در اثر بی مهری طبیعت تخریب شده است .نقش کمان ( سلاح ملی ایرانیان )، نیزه ، تزئینات اسب ، شکل و قیافه ی مرد سوار بر اسب ، سربازان و قیافه ی تزئینات آنها و همچنین خطوط باستانی در این سنگ چشم هر بیننده ای را خیره می نماید3در فاصله ای نه چندان دور از این سنگها به طرف بالای تنگه سنگی دیگر وجود دارد که دونفردرآن به مهمانان احترام می گذارند. ویااینکه درمقابل یک چیز مقدس به حالت احترام ایستاده اند. همچنین نقش فردی دیگر به حالت خوابیده حجاری شده است . بعد از گذشتن از این سنگها به چشمه ی زیبا و با صفای « گوردک » می رسیم که دارای آبی بسیار گوارا و خنک می باشد . می گویند اسم این چشمه به نام گودرز پهلوان افسانه ای شاهنامه است بعد از طی مسافتی در وسط راه به کنده کاریهایی وسط کوه می رسیم که در اصطلاح محلی به آنها گنجینه می گویند در زمانهای گذشته اگر مسافری در کاروان بیمار می شد و یا پیر مرد یا پیرزنی طاقت ادامه را نداشتند آنها را در این مکانها وسط سنگهای بزگ یا وسط کوهها می گذاشتند و غذا و آب پیش آنها می گذاشتند . اگر بعد از برگشتن کاروان زنده بودند آنها را با خود می بردند و اگر فوت می کردند همانجا به عنوان مقبره ی آنها انتخاب می شد که این مسئله شباهتی به گور و دخمه های مادها دارد . البته برخی می گویند که در این کنده کاریها اشیاء گران و نفیسی پیدا کرده اند . در این تنگه و در نزدیکی ماغر نمادی به نام «قبر بخیل » وجود داشت که هر فردی که از آنجا می گذشت می بایست تکه سنگی به آن قبر که می گویند مربوط به شخصی بخیل و خسیس بود پرتاب کند که این موضوع نشانگر مردود بودن و زشت بودن بخل و خساست در بین مردم این منطفه بود . این نماد در جریان کشیدن جاده تخریب شد. اگر بخواهیم از راه ماشین رو به تنگه سروک برویم می بایست تقریباً 12 کیلومتر حرکت کنیم و از ماغر نیز بگذریم و وارد تنگه شویم که در این صورت برای رسیدن به سنگها باید حداقل نیم ساعت پیاده روی کنیم . ولی اگر از راه گچ بلند برویم حدود یک ساعت و نیم پیاده روی لازم است . 2- تنگ کپ ؛ بعد از گذشتن از تنگ سروک و تنگ ماغر به دهستان ممبی می رسیم که این منطقه (تنگ کپ ) با آثار باستانی زیبای خود وجود دارد.1 «عکس روبرو،یک امامزاده قدیمی درتنگ کپ» ساختمانهای یک تکه از سنگهای بزرگ درست شده است و همچنین قلعه ی (ویل ) زیبایی و عظمت خاصی به این تنگه داده است . در قلعه ی ویل سنگر هایی و مناظری از سنگ و یا ساروج وجود دارد . به گفته ی برخی افراد کهنسال در این منطقه مکان آهنگری وجود دارد که برخی آن را متعلق به دوره هخامنشیان می دانند این تنگ در مرکز راهی قرار دارد که می توان از طریق تنگ سروک به تنگ کپ و از آنجا به دلی و سپس به چاروسا و سرانجام به سمیرم اصفهان رسید . و می توان گفت علاوه بر راه تنگ پیرزاد ، این راه به عنوان جاده ی ارتباطی مرکز کشور به جنوب و خلیج فارس مورد استفاده قرار می گرفت . در تنگ کپ مقابر قدیمی دو امامزاده وجود دارد . 3- قلعه نادر (الناظر) : قلعه نادر قلعه نادر در حدود شمال غرب لیکک واقع است .این قلعه نظامی در طول تاریخ مورد استفاده کسانی قرار گرفت که قصد حکومت و نظارت بر مناطق ارجان و رامهرمز و نواحی اطراف را داشتند . تا جایی که منابع به ما امکان می دهند می توان استفاده از این قلعه را به اسماعیلیان نسبت داد . که در منابع آنها به نام « قلعه الناظر» نام برده شده است . در تاریخ معاصر ، بعد از جنگ بهمئی ها با دولت قاجار در زمان نخست وزیری رضاخان در سال 1303 هـ ش _ و شکست حسین خان بهمئی این قلعه مورد استفاده وی قرار گرفت که به مدت چندین سال از دولت وقت متواری بود و در این دژ نظامی در امان بود . قلعه نادر به صورت طبقاتی است که فقط یک ورودی دارد . و اگر این را مسدود شود ، هیچ <09/نسانی نمی تواند پیاده و به صورت عادی به قلعه ی آن برسد .در بالا ترین قسمت قلعه ، که محل اقامت داعی اسماعیلی و یا حاکم یاغی بوده است ، مکانهایی ساخته شده است که هنوز آثار آن به صورت دیوارهای بزرگ و با عرض حدود یک متر و نیم تا دو متر وجود دارند . در طبقه های پایین تر محل استقرار همراهان و نگهبانان و در طبقات پایین تر قبرستان و دیگر امکانات لازم وجود دارد . در قسمت پایین قلعه چشمه ی آب گازاران وجود دارد که مورد استفاده قلعه نشینان قرار می گرفت . قلعه نادر طبیعت بسیار زیبایی در هنگام بهار دارد و می توان با ایجاد پارک و امکانات گردشگری صنعت جهانگردی و توریستی را توسعه داد . همچنین برای ورزش کوهپیمایی این قلعه بسیار مناسب است . 4-روستای کارند ؛ این روستا که در دهستان کت واقع است دارای ساختمانهایی با سابقه ی بسیار طولانی می باشند . همچنین نمای ساخت روستا و طبیعت اطراف آن برای ایران دوستان اهمیتی ویژه دارد . 5- دریاچه برم الوان : این دریاچه در قسمت سرآسیاب یوسفی و نزدیکی روستای آب الوان و نزدیک به بخش لنده واقع است . این دریاچه زیبا هم اکنون مورد استفاده مردم همجوار برای تفریح و گذراندن اوقات فراغت و همچنین مسابقات فوتبال محلی قرار می گیرد . در زمانهای گذشته حاکمان محلی برخی از جلسات و میهمانی ها را در کنار این دریاچه زیبا می گذراندند . و از برف سرحد نزدیک دریاچه برای سرد کردن آب و دوغ برای میهمانها استفاده می کردند . این دریاچه حدود 40 کیلومتری شهر لیکک ، آب آن دائمی و ارتفاع آن حدود 1100 متر از سطح دریا و مساحت آن در حدود 15 هکتار و عمق آن در حداقل 12 مترو حداکثر 30 متر است . 6- اماکن مذهبی ؛ در این شهرستان امامزاده ها و پیر هایی وجود دارد که از زمانهای دور مورد احترام و زیارت مردم بومی و مردم همسایه و معتقد قرار می گرفت : -امامزاد گان سید اسد الله و سید ابراهیم ؛ این امامزاده ها در تنگ منیزور واقع هستند و همه روزه زوار فراوانی این مکان را زیارت می کنند . این امام زاده ها و سادات همجوار متولی در نزد مردم بومی و همسایه از احترام زیادی برخوردار هستند . (تصویر رو به رو) -امامزاده بابا احمد . این امامزاده در روستایی به همین نام قرار دارد که در محدوده ی دهستان کت واقع است . این امامزاده و شیوخ متولی آن در نزدیک مردم از احترام خاصی برخوردار هستند . و همه روزه زوار فراوانی این امامزاده را زیارت می کنند.این امام زاده دارای بنایی منحصر به فرد و خاص است . -دیگر امامزاده ها وپیر ها امامزاده غازی محمود در روستای آب الوان – بی بی زینب در روستای ماما زینب – امامزاده عبدالله در تنگ ماغر - امیرالمومنین در روستای آبسل – بابا پیر در تنگ کپ – شاه زیار در پس باغ – بنه پیر در رود تلخ – بریم مالک در رودتلخ – باجره – امامزاده سیاهشیر (سید عبدالصالح ). امامزاده بابااحمددردهستان کت روستای بابااحمد نمایی ازاول تنگ سروک بانمایی زیبا ازقلعه نادر نمایی ازطبیعت زیبای تنگ سروک تصویری دیگر ازدومرد ایستاده درسنگ چهارم تنگ سروک نمایی ازمردخوابیده برتخت درسنگ چهارم تنگ سروک نمایی ازمردایستاده درمقابل محراب در سنگ اصلی تنگ سروک منابع و ماخذ 1- آذر پیوند،الله بخش،تحولات سیاسی کشورو جنگ گجستان،چویل،یاسوج،1384 2- افشار نادری ،نادر، مونو گرافی ایل بهمئئ ،دانشگاه تهران،1347 3- اقبال آشتیانی،عباس و باقر عاقلی ، تاریخ ایران پس از اسلام ، نامک ، تهران 1378 4- اقتداری ، احمد ، خوزستان و کهگیلویه و ممسنی ، تهران ، انجمن آثار ملی ، 1359 5- تقوی مقدم ، سید مصطفی ، تاریخ سیاسی کهگیلویه ، موسسه ی فرهنگی و پژوهشی چاپ و نشر نظر ، تهران ،1377 6- جعفری ، محمود ، بازشناسی منابع و مآخذ تاریخ ایران باستان ، سمت ، تهران ،1382 7- زیبا کلام ، صادق ، ما چگونه ما شدیم ؟ روزانه ، تهران ، 1377 8- سردار ظفر بختیاری ، خاطرات ، سیاولی ، تهران ،1362 9- شمیم ، علی اصغر ، ایران در دوران سلطنت قاجار ، مدبر ، تهران ،1375 10- صفی نژاد ، جواد ، عشایر مرکزی ایران ، امیر کبیر ، تهران ، 1368 11- غفاری ، یعقوب ، شناسنامه ایلات و عشایر استان کهگیلویه و بویر احمد ، نشر روایت ، تهران ، 1374 12- فسایی ، میرزا حسن حسینی ، فارسنامه ناصری ،ج2 ، امیر کبیر ، تهران ، 1367 13- گیرشمن ، رمان ،ایران از آغاز تا اسلام ، محمد معین ، علمی فرهنگی ، تهران،1385 1 – فسایی ، میرزا حسین حسینی ، فارسنامه ی ناصری ، ج2 ، امیر کبیر ، تهران 1367 ، ص 1467 2 –الیمایی ،یکی ازحکومت های نیمه مستقل درخوزستان وکهگیلویه بود،که هخامنشیان واشکانیان آنها رااحترام می کردند ولی اردشیر ساسانی آنها را ازبین برد. 3 -جعفری دهحقی ،محمود ، بازشناسی منابع و مآخذ تاریخ ایران باستان ، سمت ، تهران 1382 صص 177-176 1 – جعفری ، همان ، همانجا 2 –ترتیب سنگها راازاول تنگه که ازگچ بلند شروع می شود حساب کرده ایم. 3 -- گیرشمن ، رمان ایران از آغاز تا اسلام ، محمد معین ، علمی فرهنگی ، تهران،1385،ص332 1 – افشار نادری ، نادر ، مونو گرافی ایل بهمئی ، دانشگاه تهران ، 1347 ، ص145

/ 0 نظر / 61 بازدید